In oktober werd De Perzen van Sanam Mahloudji verkozen tot Hebban boek van de maand. Reden genoeg om het bij mij onder de aandacht te brengen en eens een kijkje te gaan nemen naar de achterflap. Deze klonk direct als iets dat volledig in mijn straatje past. Een verhaal waarin de personages moeten bewegen tussen twee culturen en zich daarin staande moeten houden vind ik altijd interessant. Vol goede moed begon ik dan ook aan het luisterboek dat wordt voorgelezen door Hymke de Vries toen het beschikbaar was.

Over het boek

Iedereen in Iran kent de familie Valiat. Dankzij een belangrijke voorvader is de familie steenrijk, ze leven als koningen. Maar de revolutie van 1979 – waarbij Iran verandert in een islamitische staat – maakt alles anders. Een groot deel van de familie vlucht uit Teheran naar de Verenigde Staten om hun decadente leventje daar voort te zetten, maar de overgang gaat minder vloeiend dan ze verwachtten.

In Amerika betekent de familienaam niets. Ondanks hun rijkdom zijn ze er vooral buitenlanders. Tante Shirin ergert zich kapot aan het gebrek aan respect waarmee ze worden bejegend: ‘Mijn favoriete ring is ouder dan de Verenigde Staten.’
Wanneer de jaarlijkse skivakantie in Aspen eindigt in een drama, komt het imago van de familie nog verder onder druk te staan.
Hun naam moet in ere worden hersteld. Maar hoe doe je dat als niemand weet wie je bent?
De Perzen is een filosofisch en humoristisch portret van een bijzondere Iraanse familie op zoek naar trots, identiteit, rijkdom en een nieuwe plek in de wereld.

Mijn recensie

Doordat de flaptekst mij aansprak en het boek werd bekroond tot “Boek van de maand” waren mijn verwachtingen hoog. Ik vind het fijn om zo af en toe eens uit mijn comfort zone te stappen en mijn horizon te verbreden. Een ander genre helpt hier dan bij. Toch moet een boek buiten mijn comfort zone wel aan een aantal criteria voldoen. Diversiteit vind ik altijd een pluspunt en dat soort verhalen zoek ik juist op. Het conflict dat personages ervaren bij het leven tussen twee culturen levert vaak interessante invalshoeken op en dat verwachtte ik bij deze roman ook. Voor mijn gevoel zou dit een emotioneel verhaal worden waarin ik helemaal meegezogen werd. Dit is niet helemaal uitgekomen.

In deze roman volgen we afwisselend vijf vrouwen die deel uitmaken van de zeer gerenommeerde Valiat familie: grootmoeder Elizabeth, haar dochters Shirin en Seema, Shirins dochter Niaz en Seema’s dochter Bita. Deze familie geniet een bepaalde reputatie in Iran en deze reputatie komt met hoge eisen. Deze moet namelijk wel hooggehouden blijven. Na de Iraanse revolutie is een deel van de familie geëmigreerd naar Amerika, terwijl andere familieleden in Teheran zijn achtergebleven. Vanaf het begin wordt direct duidelijk dat de verschillende generaties binnen deze familie er verschillende denkwijzen op nahouden. Door het gebruik van meerdere vertelperspectieven maakt de auteur het onvermijdelijke conflict dat dit met zich meebrengt inzichtelijk. De jongere generaties hebben andere idealen dan hun ouders en deze verschillen ook nog eens per cultuur. Op het eerste gezicht is het onbegrijpelijk dat deze vrouwen familie van elkaar zijn.

Doordat je ieder van hen volgt, leer je hen goed kennen en krijg je voldoende inzicht in hun achtergrondverhalen. Zo kom je er gaandeweg achter wie deze vrouwen zijn en wat het tot bepaalde keuzes heeft gedreven. Toch is het lastig om sympathie voor hen te voelen, zeker omdat een van hen zich vreselijk gedraagt. Dit is een explosieve diva die Bij mij vanaf de eerste pagina voor ergernis zorgde. Ik kon me niet met een van deze vrouwen identificeren, alhoewel hun interne strijd met de familienaam en alles dat deze met zich meebrengt wel interessant is. Ook komt de ontwikkeling van ieder personage wat te laat, deze vindt pas tegen het einde plaats. Hierdoor voelt deze wat abrupt en ongeloofwaardig.

Mahloudji maakt in deze roman een aantal belangrijke thema’s bespreekbaar. Doordat de auteur zelf tussen twee culturen is opgegroeid, weet ze hoe dit voelt. Het is gelukt om dit goed op papier over te brengen, want de Amerikaanse familieleden snappen weinig van de keuzes van de Iraanse familieleden en andersom. Het is de kunst om nader tot elkaar te komen en hier is een lange aanloop voor nodig. Dit zorgt er wel voor dat het tempo niet altijd in balans is. Deze thema’s zijn de steunpilaren van dit boek, want de rest van de plot stelt weinig voor. Er gebeurt iets wat de boel in gang zet, maar dit heeft weinig toegevoegde waarde en is er mijns inziens alleen om het verhaal op gang te helpen. Dit zorgt ervoor dat, ondanks dat het makkelijk wegluistert, ik niet volledig gegrepen werd door het boek. En dat is jammer, want hierdoor werd het niet het emotionele verhaal wat ik van tevoren verwachtte te krijgen.

Ondanks mijn hoge verwachtingen is De Perzen van Sanam Mahloudji niet het boek dat ik hoopte te krijgen. Ja, het heeft zeker interessante elementen, maar het valt algeheel wat tegen. Dit ligt voornamelijk aan de personages die zich moeilijk laten doorgronden en hierdoor weinig sympathie weten op te wekken. Daarnaast is het verhaal zelf erg dun en leunt het vooral op de thema’s zoals het vinden van je eigen identiteit en je plaats vinden binnen twee culturen. De auteur filosofeert erop los en dit moet je echt liggen, want de ontwikkeling van de personages komt vrij laat en is hierdoor erg abrupt. Het luistert wel makkelijk weg. Dit boek is dan ook vooral geschikt voor de lezer die het niet erg vindt dat deze karakter ontwikkeling vrij laat op gang komt en die een hoop gemijmer wel kan verdragen.