Ken je dat? Dat je ergens een boek tegenkomt dat je aanspreekt, het koopt, maar het vervolgens jaren laat liggen? Ik zeker. The Last Rose of Shanghai van Weina Dai Randel is zo’n voorbeeld. Ik zag het eind 2021, maar las het pas in 2026. Was dit te lang of maakte dat voor mij niet veel uit?
Over het boek
Uitgegeven door Lake Union Publishing op 1 december 2021
Pagina’s: 412
ISBN: 9781542032872
Genres: Historische fictie, Literatuur & romans 
Het is 1940 in het door de Japanners bezette Shanghai. De rijke erfgename Aiyi Shao is eigenaar van een ooit zeer succesvolle nachtclub. Door de bezetting is alles lastiger geworden en dit heeft zijn weerslag op haar bedrijf. Ernest Reismann is een Joodse vluchteling uit Nazi Duitsland die op zoek is naar een beter leven. Hij strijkt neer in Shanghai, waar hij niet met open armen wordt ontvangen. De Chinezen zijn nogal voorzichtig met buitenlanders en dit merkt Ernest ieder moment van de dag. Alles verandert wanneer zijn pad dat van Aiyi kruist en zij hem inhuurt als jazz pianist voor haar nachtclub. Goede beslissing, ook al zorgt dit voor scheve gezichten en een hoop gedoe. Het legt haar noodlijdende club geen windeieren, want dit gedoe zorgt juist voor publiciteit. Binnen no time wordt Aiyi’s nachtclub weer de place to be in de stad. Ondertussen merken Aiyi en Ernest dat ze meer gemeen hebben dan hun gezamenlijke voorliefde voor jazz. Als de oorlog intensiveert wordt het leven steeds moeilijker. Aiyi is verloofd met een andere man, terwijl Ernest krampachtig vecht om te overleven. Weten ze te overwinnen of slaat het noodlot toe?
Mijn recensie
Het gebeurt zelden dat je een boek over de Tweede Wereldoorlog in Azië vindt, maar als je er dan eentje vindt, maakt dit wel nieuwsgierig. Dit was ook het geval bij dit debuut van Dai Randel. Het verhaal speelt zich af in het Shanghai van 1940, toen de Japanners al steeds meer terrein begonnen te winnen. De bezetting en de gevolgen die dit heeft voor de lokale bevolking worden door heen het boek geschetst. In de eerste helft van deze roman is deze invloed minder duidelijk merkbaar, maar naarmate de oorlog intensiveert, gebeurt dit ook met de invloed van de bezetter. De focus verschuift dan ook van het maken van muziek en de relatie van Aiyi en Ernest naar de oorlog en zien te overleven. Deze verschuiving is nodig om het verhaal interessant te houden, maar ook een logisch gevolg van de tijdsperiode waarin het zich afspeelt. Daarnaast komen de personages door deze verschuiving van focus beter tot hun recht.
Doordat de auteur continu van perspectief wisselt tussen Aiyi enErnest krijg je een goed Beeld van de omstandigheden waarin ze leven. Als lezer krijg je inzicht in hun culturele verschillen en hoe ver men gaat om hun cultuur, maar ook zichzelf te beschermen. Aiyi is verloofd met een andere man en merkt dat ze vastzit in haar conservatieve familie. Ze wil losbreken en met haar tijd meegaan, maar dat wordt haar lastig gemaakt. Dit valt ook op als ze besluit Ernest in te huren als pianist. Dit blijkt succesvol, maar ze jaagt wel haar familie tegen zich in het harnas met alle gevolgen van dien. Ernest is vanuit Europa helemaal naar de andere kant van de wereld gevlucht om daar een nieuw leven op te bouwen. Waar hij eerst letterlijk en figuurlijk wat verloren is, zie je hem gaandeweg steeds meer zijn plekje vinden in shanghai. In de eerste helft van het boek leeft hij van dag tot dag, maar naarmate het verhaal vordert, durft hij weer toekomstplannen te maken. Tegelijk met de verschuiving van eerdergenoemde focus in de plot, verschuift deze ook in de manier waarop de personages hun leven leven. Tegenstellingen worden groter en daarmee duidelijk zichtbaar.
De culturele verschillen lijken onoverbrugbaar en dat is wat deze personages het meest interessant maakt. Dai Randel geeft de lezer een inkijkje in de Chinese cultuur en manier van denken en deze wijkt op het eerste gezicht niet zo af van Europa. In die periode bepaalde families in dit deel van de wereld eveneens je partnerkeuze en zag je ook dat de jongere generatie hiermee worstelt. Ondanks de goed weergegeven verschillen en interessante ontwikkeling van de personages beklijven ze niet en voelen zij slechts als toevallige passanten in een leeservaring.
Ondanks de positieve elementen van deze roman beklijft het mondjesmaat. Het verhaal verloopt zoals je van een oorlogsroman kunt verwachten. Immers, de gebeurtenissen kunnen we niet veranderen, maar de personages kunnen wel worden verdiept. Zoals hierboven al benoemd schort er wat aan de uitwerking van deze personages, want ze blijven niet hangen. Dit werkt door in de plot zelf, want hoewel de verschuiving van focus een logisch gevolg is van de gebeurtenissen in de geschiedenis, weet het niet continu te boeien. De momenten waarop het verhaal inkakt zijn er zeker, vooral in de tweede helft. Tegen het einde keert er iets van spanning terug, maar het laatste hoofdstuk doet dit allemaal weer teniet. Doordat de schrijfstijl van de auteur toegankelijk is lees je het verhaal makkelijk weg, ook als je niet gewend bent veel Engels te lezen. Dat maakt dat ik het boek zo uit had.
The Last Rose of Shanghai van Weina Dai Randel is niet helemaal wat ik ervan had verwacht of gehoopt. Nee, het is niet een kwestie van ‘te lang op de plank laten liggen’, maar een kwestie van ‘er mist het een en ander in de uitwerking.’ In de basis staat dit verhaal als een huis, want het wekt interesse. Dit heeft met name te maken met de setting en de verschuivingen van focus bij zowel personages als plot, want over het geheel gezien blijft het allemaal niet echt hangen. De personages voelen als toevallige passanten in een leeservaring in plaats van hoofdpersonen die een verhaal dragen en de plot verloopt voorspelbaar zonder continu te intrigeren. De momenten van spanning zijn kortstondig en worden al vrij snel teniet gedaan. Hierdoor is dit boek, ondanks dat het vlot leest, er eentje dat niet lang zal nazinderen in je hoofd.
Geef een reactie